درين وقت كه آن سرزمين به عزّ قدوم الهام مشرّف گشت ، پايهء قدر من يك مرتبهء ديگر ترقّى نموده مرا به سعادت خاكبوسى اين آستان فرستادند تا آنچه در حوصلهء ادراك من گنجد و قوّت قابليّت من بدان وفا كند ، دريافته آنجا برسانم « 1 » . تا به يكى نم كه برين گل زنم * لاف ولى نعمتى دل زنم فى الحال ، ترجمان الهام گفت كه اشارت چنين رفته كه احوال مملكت و اوضاع آن را بتفاصيلها « 2 » درصدد بيان آيى « 3 » . گفت آن ديار ، مملكتى به‌غايت مضبوط است و شهرستانهاى بس معمور دارد . گوئيا « 4 » « إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ » عبارتى از آن است و آيت « لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ » اشارتى بدان . اوّلا ، اساس آن مملكت بر مقتضاى فرمودهء « أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً « 5 » آمِناً » بر دويست و چهل و هشت « 6 » جبل از جبال عظام نهاده جمله از نقرهء خام و سنگ رخام ، محفوف به صنوف اشجار و مشتمل بر انواع انهار : « فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى » . دو نهر از آن كه به عذوبت مخصوصند ، در مزارع و آبشخور مستغرق « 7 » گشته دو ديگر ، به بحر منتهى مىشود و اين جبال ، همه مطبّق است بر سر هم « طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ » . بعضى به منزلهء [ 457 ب ] اساس و اعمده قواعد متانت را به اوتاد رسوخ مستحكم گردانيده ، بر بالاى آن چندى از آن لطيف‌تر به مثابت حيطان و جدران پيرامون آن برآمده است . و خلال آن جبال را به زر سرخ و سيم سفيد مستحكم گردانيده از بيرون و اندرون به نسيج حرير و پرده‌هاى گوناگون پوشانيده‌اند و آن را به طنابهاى ابريشمين محكم كرده ، برين نسق ، دوازده كوه را در « 8 » رشتهء انتظام كشيده‌اند تا « 9 » صدر مملكت . و آنجا در يمين و يسارش كوهستانهاست كه مستقرّ بهادران ميدان شجاعت و موطن دلاوران مضمار بسالت است . بر آنجا اساس شهرستانى ديگر نهاده‌اند و بر آن حصارى به‌غايت منيع و بنايى

--> ( 1 ) . F , G و J : + بيت ( 2 ) . C در حاشيه : بتفاصيل ( 3 ) . I : آرى ( 4 ) . I : كه ( 5 ) . A و D در زير اين كلمه ، عدد 248 را نوشته‌اند كه شمارهء ابجد ح ( - 8 ) ، ر ( 200 ) و م ( - 40 ) را منظور كرده‌اند ( 6 ) . F : چهارصد و چهل و چهار ( 7 ) . I : مستقرّ ( 8 ) . I : به ( 9 ) . B , C , D , E , I و J : + به